|
Netewa Kurd her çiqas dîrokê de dewlet û rêveberîyên bi hêz
avakiribe jî ji ber cihê xwe ya jeo-politik a Kurdistan,ber sedemên wek
paþdemayîna civaka Kurd,di nav civaka Kurd de nebûyîna çîna
rewþenbîrî,ziyana ku bi sedsalan li Kurdistan hatine kirin,bêzar bûn û tirsa
dewletên Cîhanê ji diroka Kurdan û nexwestina wan a serbixwebûna
Kurdan,kêþeya olî û gelek sedem û arîþeyên din gelê Kurd serxwebûna xwe dest
nexistîye.
Ji bo gelê Kurd jiyanek baþ û biewle,bo parastina
dîrok,berdawamîya û pêþketina þaristanîya Kurd,parastina nirx û rûmeta Gelê
Kurd ji dijminan,bo pêþketina Kurdan di warên
wêje,musik,huner,mimarî,zanist,teknolojî û hwd. de,bo pêþketina
çand,aborî,zimanê Kurdî,modernizasyona civakî,bo bilind bûna standartên
jiyanê û dahatuyeke azad bo mirovê Kurd ji xeynî "Kurdistaneke Serbixwe"
altarnetifek din nîne.Hemû çareserîyên din çareserîyên demîne.
Bi taybetî
bo gelê bakûrê Kurdistanê ango perçeya Kurdistanê ku di bin desthilatdarîya
Tirkîye de ye cîya bûnbo berjewendîyên dema dirêj û pêþketina giþtî riya
herî gûncaw e.
Þêweya Rêveberîya Dewleta Tirk
Dewleta
Tirk di serî de ser bingeheke çewt hatiye avakirin.Pêkhatinek ser bingehek
çawa bê avakirin wê bi vê avahî pêþdikeve.
Di
mantalîteya dewleta Tirk de "gel" nîne.Dewlet bo zumre û çîna sereke
heye.Gel garantîya berdewamîya wan e.Ji ber vê yekê di nav gelê Tirk de jî
her tim pêþketina enttellektuelîzm ûhatiye bisînor kirin.Rewþa aborîya gelê
Tirkîye her tim di astekê nizm de hatîye hîþtin.Gel di her konaxê de bi
futbol,magazîn,ol,nîqaþên vala û bê bingeh,nijadperestî û bi gele tiþtên din
hatine ewiqandin.
Di vî
þêweya rêveberîyê de armanca sereke bi avayekî pîvandî paþda xistina
gel.Pêþketina gel bo grubên berjewendîxwaz ya rêveberîya Dewleta Tirk xeter
e.Dewlemend bûna gel di hêla aborî de bi giþtî zana bûn,pêþketin,fam kirina
rastîyan,fikirîn,têgihêþtin,xwendin, helsengandin,þareza bûn û bi wan re
girêdayî midexaleya gel bo rêveberîyê jî bixwe re tîne.Ji bo ku wan gruban
ku ji sermeyadar,çete,mafya,çeteyên nava arteþa Tirk û çeteyên
sûyasî-leþketî pêþ tê ji berjewendîyên xwe nebin hin jî li Tirkîye li ser
domandina þêweya rêvebirînê ku li jor de hate behs kirin bi israrin.
Heman
þêweya rêvebirînê di dîrokê de gellek welatan de jî hatiyê cêbecekirin.
Rewþa gelê Kurd di
nava sîstemê de 2 caran xirabtir e.Ji ber ku Kurd bi temamî ji pêþketin û ji
qebûl kirinê tên mehrum kirin.Ji ber ku dewleta Tirk ser esasê Tirk bûnê
hatîye avakirin û 80 sale jî tiþtek ji vê rastîya xwe jî winda nekirîye.Li
Tirkîye herêmen herî paþdamayî herêma Kurdistanê ye.Kurd bi temamî dev ji
doza netewî berdin jî wê pêþketina herêmên Kurdan her tim were asteng
kirin.Ji ber ku tirsa perçe bûn tu carî jî ji nav dilên wan grubên
rêveberîya Tirkan dernakeve.
Bi destxistina
mafên neteweyî ya gelê Kurd li alîyêkî ne mimkune ku Kurd beyî dewletek
serbixwe ya Kurdistanê jiyanake pêþketî di warê ekonomîyê,jiyaneke bi ewle û
xwedî strandartên bilind,xizmetên baþ ya tenduristî,perwerde,jîngeh,delfetên
sosyal û hwd. nikarin bi dest bixwînin.
Ev rewþ kêm zêde
bo hemû perçeyên Kurdistanê eynîye.Her wiha li ser vê axa Kurd bi hezran sal
dijîn û di wan hezaran sal de teybetmendî û hewcedarîyên cûda pêkhatîye.Ger
vê þêwegirtina hezaran salan ji alîyê gelekî din û þêwegirtneke din a dîrokî
bi baþî were birêvebirîn jî ne mimkune ku wan taybetmendî û hewcedarîyên
cûda bêne bergirî kirin.
Her netew encax
xwe bi xwe dikare bi rêvebibe ser esasê aîdîyet û taybetmnedîyên xwe yên
dîrokî.Ger wisa nebe wê nifþên xirab,kêm,derûnî xirab,tewþ,bêparseng,bêhavil
û bêhilberîn derkevin holê.Ku niha li Kurdistanê di nifþên nû de hemû wan
kêþeyên girîng tê dîtin.
Þêweya dewleteke Kurdî
Raste ku dewleteke
serbixwe ya Kurdistanê xwe bi xwe çareserîya hemû wan kêþeyan bi xwe re
nayîne.Tenê "serxwebûn" ne wateya azadî,pêþketin an jî çareserîyê ye.
Lê herî
girîng ewe ku firsenda rêkubpêk kirina dewleteke Kurdistanê bi temamî destê
Kurdan de ye.Ger berovajî dewleta Tirk,dewketa Kurdistanê ser bingeheke
dirust bê vakirin wê hemû tiþtên ku li jor bo hatibûn rêz girtin wê bêgûman
pêk werin.
Piþtî sedan salan û zor,zehmetî,zordarî,mirin,êþ û têkaþîna
dûrûdirêj niha li baþûrê Kurdistanê ne serbixwe be jî dewleteke Kurdî hatiye
afirandin,bi Hikumeta Kurdistan,Parlemena Kurdistan,wezaretên hikumeta
Kurdistan,bi dehan organên medya bi dehan sazî,dezgeh,rêxistinên
neteweyî(çandî,sîyasî,perwerdeyî û fermî) heye.
Li Kurdistana azad
di rêvberîyê de hin bûyer û kêmasîyên ku gelê baþûrê Kurdistanê bêzar dikin
hene.Her çiqas dawî li brakûjî hatibe jî hin jî hizbeyatî û sîyasetên teng
tê meþandin û bi bandora konjoktura herêmê jî li Kurdistana azad rêvberîyek
tam profesyonel nehatîye afirandin.Gelek caran gilî û gazîndeyên gel ji
dezgehên hukmî te rojevê.Meseleyên ruþvet û hwd. Pirsgirêkin cidî ne.Her
wiha daîreyên fermî kêm kar dikin.Dereng vedibin û zû tên girtin.Heman
kêmasî di tevahîya jiyana kar û xebatan de heye.Li Kurdistana azad tatîl
gelek zêde ne.Saetên karkirinê kêm e.Pirsgirêkeke din ya girîng a li
Kurdistana azad bêretî û ruþwet e.Gellek ciwanên jîr û þareza ku bi salan û
dixwînin û dixebitin û hinek wan bê kar dimînin di layêkî din de jî dezgeh û
sazîyan gendelîyê dibînin û bi avayekî xwezayî jî naxwazin di nav vî bê
edeletîyê de bimînin.Dezgeh û sazîyên hikumeta Kurdistanê temamî bi rêkûpêkî
kar nakin.Hikumeta bandora xwe û hêza nikare bi temamî dezgêh û sazîyên xwe
nîþan bide.Li ser parlementerên Kurd jî hin nêzîkahîyên bi guman heye.Li
gelek cîhan tê gotin ku hin lawên axayan an jî kesên bi îmtîyaz bi torpîlê
bûne endema parlemena Kurdistanê an jî memûreke di dezgehên hikumetê de.Ger
rêveberîya Kurdistan rê li wan neyênîyan negre wê him ev delfeta dîroka li
Kurdistana azad ji dest biçe û bo vê yekê jî divê hikumeta Kurdistanê
kontrola xwe ser dezgehên xwe xurttir bike û rêveberîyek neteweyî û pêþketî
were cêbece kirin.
Li baþûrê
Kurdistanê jî bi temamî girîngîya KurdistanîyetÎ û serxwebûnê baþ nehatîyê
têgihêþtin.Li baþûrê Kurdistanê li gel hemû azadîyan hîsa “Iraqî bûn” kêm be
jî berdewam dike.Hin jî peyva “Kurdistana Iraq” tê bikaranîn.Bandora medyaya
erebî wek bandora mûzîka Tirkî li baþûr pirr zêde ye.Hin jî yasa û sembolên
Iraqê tê bi kar anîn.Zimanê Ingîlîzî bi nêrînekî çewt wek sembola pêþketinê
tê pejirandin.Hê jî beyî ku Kurdistan were nîþan kirin li gellek cîhan
nexþeya Iraqê tê bikaranîn.
Raste li Kurdistan
Azad gellek pirsgirêk hene lê dîrak li ber çavê me diherike.Li þûna ku em
çavên xwe wan rastîyan bigrin an jî dev jê berdin divê em bi xwe midaxale
bikin da ku bingeha dewleta baþûrê Kurdistanê ne çewt be û bo me û bo nifþên
ayîndê jiyaneke xweþ û þad bê afirandin.
Nêzîk bûna serxwebûnê li baþûrê Kurdistanê
Îro çareserîya tenê ya hemû keþêyên Neteweya Kurd û derîya tenê ya pêþketina
çand,aborî,ziman,huner,mimarî,musîk,wêje û hwd. ên Kurdî Kurdistana Azad de
heye.Kurd neteweke ji ber vê yekê jî ew hemû pêþketin ya hemû gelê Kurd
e.Beþekî ji xaka Kurdan azad e û ber bi serbixwe bûyîne we diçe.Parastina
Kurdistana Azad ango Kurdistana hemû Kurdan, bêgûman erka bingehîn û
neteweyî ye.
Li Kurdistana Azad Tevgera Referandûmê bo diyarkirina çarenûsa gelê
Kurdistana xebatan dike.2004’an de nêzî 2 milyon îmze komkirin û pêþkeþî
neteweyên yekbûyî kirin.Di hilbijartinên Iraq û Kurdistanê Sibata 2005ê de
Tevgera Referandûmê Kurdistanê li gel sendoqên hilbijartinê sondoqên bo
referendûmê dan.Ev referandûm referandûmekê fermî lê bi vê referandûmê tevî
bajarê Kerkûkê ji %98ê gelê Kurd bo serxwebûnê gotin “erê”.
Pêþketinên dawî û baye konjoktura nû ya Cihanê delfeta Serxwebûna Kurdistanê
zêde kirîye.Divê Neteweya Kurd û bizûtneweya rizgarîya Kurdistanê bi
bergeheke eqilane û bi sîyasetekê Kurdistanî bo bikaranîna vê delfeta dîrokî
xebatên xwe bilind bikin. Niha berjewndîyên DYE û Kurdan di heman riyê de
ye.Ev nayê wê wateya ku DYE Kurdan hez dikin.Lê divê di çerçoveya
berjewndîyên hevbeþ de firsend baþ were bikaranîn.Ango ne teslîm bûn,lê
tevgerîna stratejîk hewceye.Divê Kurd her tim îxtîmal xirab jî bigrin ber
çawan û li gor vê yekê li dor berjewendîyên neteweyî planên hêzên din lehê
Kurdan were ber alî kirin.
Serxwebûn di hemû perçeyan de
Niha kêm partî an jî rêxistin henin ku pirsgirêka neteweyî ya
Kurd wekî pirsgirêka Kurdistanê nîþan didin..Piraniya rexistinên Kurdî
kêþaya Kurdistanê wekî kêþeya Kurd tînin rojevê.Berî her tiþtî bernemeyekê
netewî pêwiste.Ger gelê Kurd pêþketinên Cihanê baþ bixwîne,bi stratejîyekî
neteweyî bilive,girîngîya serxwebûnê tebigîhêje,hevkariyên xwe yên ku bi
hêzen navneteweyî de ne idolojîk û hestiyar,bi avayekî stratejîk,bipêþdîtin
bi hestên netewperez hareket bike dê ve demê de gihîþtina armancê jî hêsatir
be.
Berî her tiþtî divê meseleya Kerkûkê were çareser krin û piþtre jî bi dor
pêþxistina aborî,hêza leþkerîye û Medyaya Kurdî,di her perçeyê de pêkhatina
yekîtîya Neteweyî û piþtgirîya girseyî ya Kurdistana bakur bo Kurdistana
Azad,bi diplomasî û xebatekê xurt vergirtina piþtgirîya Cihanê û pêkanîna
referandumekê fermî bo diyar kirina çarenûsa Neteweya Kurd.jî îlan kirina
Dewleta Serbixwe ya Kurdistanê û pêþxistina vê dewletê ye.
Di vê navberê de jî xebata esasî bi avayekî stratejîk beralî
kirina planên hêzên Cîhanê li rojhilata navîn li berjewendîyên gelê Kurd di
perçeyên din ya Kurdistanê ye.Bakûrê Kurdistanê,rojhilatê Kurdistanê û
baþurrojavayê Kurdistanê.Li þûna ku Kurd hevûdin rexne bikin û êrîþî ser hev
bikin hewceye ku ev delfeta han were bikaranîn.Divê tu grub û hêzên Kurdî ji
ber nekin ku berjewendîya wana hevbeþ di xebata hevbeþ û serkeftina giþtî û
berjewendîyên giþtî de ye.
Hemû naveroka beþa Lêkolîn/Gotar »
|
