Mele Ehmedê Namî

Kurtejiyana Mele Ehmedê Namî


Bi reşkirina hin rûpelên bêzar, em ne desthilatê ronîkirin û berçavkirina pileya rewşenbîriya Namî ne. Lê em xwe, bivê nevê, derbarî danasîna kurtejiyana wî dibînin.

Hozanê Kurd, Cegerxwînê nemir, di dîwana Pirîsk û Pêtî de pesnê Namî di helbesteke xwe de bi vî rengî dide:

Namî, me ji nameya te zanî

Seyda yî ji bo melayê Xanî

Belê, Namî navnîşanê torevaniyê bû, ko mele Ehmedê kurê Mehmûdê kurê Evdulla li xwe kiribû û nivîsandinên xwe bi vî navî dixemilandin. Di jiyanê de jî bi navê mele Ehmedê Namî dihat naskirin.

Mele Ehmedê Namî di sala 1906 an de li gundê Erbetê, qeza Nisêbînê çavên xwe li cîhanê bel kiribûn, û ji sînga diya xwe Xedra Firşik bûbû. Namî destnivîsek bi navê Çiko li bîr im li şûn xwe hiştiye. Gelek bîranînên xwe di vê destnivîsê de diraxe. Wilo jî li ser kurtejiyana xwe radiweste. Tê de dibêje:

Di sala 1906 de, heyva gulanê li gundê Erbetê hatim dinyayê. Pênc pêhisiyên min li wî gundî agadar bûne. Ango, bi bîna gul û sosinan, bi dengê şalûl û bilbilan, bi dîtina roja jîndaran, bi hingivtina (destdana) berê dayikeke Kurd û li tamkirina şîrê bustanê wê dayikê tamdar bûne.

Paşê, ez bi dergûşeke darî ji darên çiyayên Kurdistanê li ser erd û di bin azmanê wê de, bi destekî kurdî, hatime hejandin... di himbêza dê û bavê dilovan de, bi delalî, hatime xwedîkirin...

Ez pêncsalî bûm bavê min havîna sala Berfa giran (Berfa sor) li bajarê Mêrdînê çû rehma Xwedê û li wê hate veşartin. Dema bûme heftsalî diya minî dilovan bi dilşadî û xweşî bi destê min girt û ez birim xwendinê...spartim seydayê gund... Lê, sed mixabin, piştî destpêka xwendinê, pir li min nebûrî diya min jî dest ji min kişand, çû rehmetê, ser da xewa şêrîn, xewa yekcarî, bê hişyarî.

Piştî mirina diya min, metika min ez û mala min ji gundê me yê kevin Erbetê rakirim û birim gundê Girhesin, yê ko mala wê lê bû. Piştî ko min dê û bavê xwe, yên dilovan bi yekcar winda kirin û ji nav heval û hogirên xwe derketim û çûme gundê biyanî nenas, ji metika xwe pêve min kesek nas nedikir. Hertim bi kul û derd bûm, diljar û perîşan bûm. Şev û rojên min, pirê wan, bê xew û xwarin derbas dibûn. Min baş dizanî, ko metika min hê ji dê û bavê min ji min re dilovantir e, zîziya dilê min agadar bû.

Metika min hê ji diya min bêhtir qedrê ilm û xwendinê dizanî... ji min re tim digot: ‘Kurê min, dive tu bixwînî. Her xwendin e ko insanan serfiraz dike. Xwendinê gelek jar kirine serdar, xwendin bi dest herkesî nakeve’.

Bi vî dengî, Namî cih û warên xwe di bin barê jiyana zor û sitem de, bi metika xwe re, diguhertin. Wilo, ji Girhesin xwe guhestin gundê Letîfiyê. Ji wir xwe li gundê Kertiwênê girtin. Piştî xêzvêzbûna şerê cîhanî yê yekemîn berê xwe dan gundê Darê, serkaniya xwendinê. Li wir Namî li xwendinê vegera. Piştî Quran xitim kir li Kertiwênê vegera, lê metika wî nehişt payiza wê salê bê xwendin di ser re derbas bibe, gava ew şiyande Darê û ji nû ve bû feqe. Namî dibêje:

Min dest bi xwendina kitêba seydayê Xanî Nûbihara Biçûkan kir. Piştî ko min kitêba Seydayê Xanî Nûbihara Biçûkan timam kir, min dest bi xwendina kitêbên şerîetê kir.

 

          Biçe Jora Rûpelê